Fruczak gołąbek – „koliber” w polskim ogrodzie. I inne motyle Beskidu Niskiego

4 min czytania
Fruczak gołąbek – „koliber” w polskim ogrodzie. I inne motyle Beskidu Niskiego

Mały, szybki, zawisający w powietrzu nad kwiatami lawendy i petunii – niejeden turysta przysięga, że widział w Polsce kolibra. To fruczak gołąbek, ćma, która lata w dzień i potrafi zmylić nawet doświadczonych obserwatorów. Na łąkach i w przydomowych ogródkach Beskidu Niskiego spotyka się go latem regularnie, obok wielu innych efektownych motyli.

Fruczak gołąbek – podstawowe informacje

  • Nazwa łacińska: Macroglossum stellatarum, rodzina zawisakowatych.
  • Wygląd: krępe, szarobrązowe ciało, pomarańczowe tylne skrzydła widoczne w locie, biało-czarne łaty po bokach odwłoka przypominające ogon ptaka.
  • Lot: skrzydła poruszają się tak szybko, że słychać buczenie; owad zawisa przed kwiatem jak koliber.
  • Ssawka: bardzo długa – pozwala pić nektar z kwiatów o głębokich kielichach bez lądowania.

Opis gatunku, jego wędrówek i roślin żywicielskich znajdziesz w haśle Fruczak gołąbek.

Skąd się bierze w Polsce

Fruczak gołąbek jest motylem wędrownym. Co roku wiosną przylatuje z południa Europy, a latem w Polsce rozwija się kolejne pokolenie. Gąsienice żerują na przytuli. W ciepłe lata fruczaków jest wyraźnie więcej – to jeden z gatunków, których liczebność rośnie wraz z ocieplaniem się klimatu.

Niedźwiedziówka kaja na dłoni
Niedźwiedziówka kaja na dłoni. Fot. Ben Sale from UK, Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Gdzie i kiedy go zobaczyć

Najłatwiej od czerwca do września, w słoneczne dni, przy kwiatach o dużej ilości nektaru: lawendzie, floksach, petuniach, budlei, wiciokrzewie i dzikich goździkach. Lata także w upale, gdy inne motyle chowają się w cieniu. Na łąkach w dolinach Beskidu Niskiego odwiedza kwitnące dzwonki, firletki i koniczynę.

Inne motyle, które warto znać w Beskidzie Niskim

  • Niedźwiedziówka kaja – nocna ćma o brązowo-białych przednich i jaskrawopomarańczowych tylnych skrzydłach z niebieskimi plamami. Kolory ostrzegają drapieżniki, że jest niesmaczna. Jej włochate gąsienice to popularne „niedźwiadki”.
  • Paź królowej – duży żółto-czarny motyl z „ogonkami” na tylnych skrzydłach; lubi nasłonecznione wzgórza i łąki.
  • Mieniak tęczowiec – samce mienią się fioletem; przesiaduje na leśnych drogach, na kałużach i… odchodach zwierząt.
  • Rusałka pawik i rusałka admirał – częste w ogrodach i przy kwitnących ostach.
  • Szlaczkoń – żółte lub pomarańczowe motyle łąk, licznie widoczne późnym latem.

Jak pomóc motylom

Łąki Beskidu Niskiego są dla owadów bezcenne właśnie dlatego, że wiele z nich koszone jest późno i rzadko. W ogrodzie przy domu lub pensjonacie możesz:

  • zostawić niekoszony pas łąki do późnego lata,
  • sadzić rośliny miododajne kwitnące od wiosny do jesieni,
  • nie stosować oprysków owadobójczych,
  • zostawić kępę pokrzyw – to pokarm gąsienic rusałek.

Więcej o kwitnących łąkach przeczytasz w tekście Łąki Beskidu Niskiego: od głogu po sianokosy, a o innych zwierzętach – w dziale Przyroda i pory roku.

Jak fotografować motyle

  • Najlepsze są poranki – owady są wtedy chłodne i mniej ruchliwe.
  • Podchodź powoli, nisko, bez rzucania cienia na motyla.
  • Używaj teleobiektywu lub trybu makro z większej odległości.
  • Fruczaka gołąbka fotografuj przy krótkim czasie naświetlania (1/2000 s i krócej), by „zamrozić” skrzydła, albo dłuższym, by pokazać ich ruch.
  • Nie łap motyli siatką i nie dotykaj skrzydeł – łuski łatwo się ścierają.

Motyle a łąki – dlaczego jest ich coraz mniej

Wiele gatunków motyli dziennych jest ściśle związanych z określonymi roślinami żywicielskimi i z tradycyjnie użytkowanymi łąkami. Zarówno zarastanie łąk po zaprzestaniu koszenia, jak i zbyt częste koszenie i nawożenie zmniejszają liczbę gatunków. Beskid Niski wciąż ma wiele łąk koszonych późno i rzadko, dlatego latem można tu zobaczyć motyle, które w innych regionach stały się rzadkością. Na niektórych łąkach prowadzi się celowe koszenie ochronne, by zatrzymać ich zarastanie – jeśli zobaczysz tablicę z informacją o takim projekcie, wiesz, że to miejsce warto odwiedzić w czerwcu i lipcu.

Więcej o kwitnieniu łąk i ich ochronie przeczytasz w tekście o łąkach Beskidu Niskiego.

Zobacz także nasze teksty o łąkach Beskidu Niskiego oraz o gniewoszu plamistym.

Najczęstsze pytania

Czy w Polsce żyją kolibry?

Nie. Kolibry występują tylko w obu Amerykach. „Koliber” widziany w Polsce to niemal zawsze fruczak gołąbek.

Czy fruczak gołąbek jest pod ochroną?

Nie jest gatunkiem chronionym, ale – jak wszystkie zapylacze – zasługuje na ochronę siedlisk.

Czy niedźwiedziówka kaja jest trująca?

Dla ptaków jest niesmaczna, a włoski gąsienic mogą podrażniać skórę. Nie warto ich brać do ręki.

Zdjęcie główne: Fruczak gołąbek przy kwiatach lawendy. Fot. Thorsten Denhard, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Przydał się ten tekst przed wyjazdem?

Ten tekst nie ma jeszcze ocen.

Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).

Redakcja Gutkowej Koliby