Mały, szybki, zawisający w powietrzu nad kwiatami lawendy i petunii – niejeden turysta przysięga, że widział w Polsce kolibra. To fruczak gołąbek, ćma, która lata w dzień i potrafi zmylić nawet doświadczonych obserwatorów. Na łąkach i w przydomowych ogródkach Beskidu Niskiego spotyka się go latem regularnie, obok wielu innych efektownych motyli.
Fruczak gołąbek – podstawowe informacje
- Nazwa łacińska: Macroglossum stellatarum, rodzina zawisakowatych.
- Wygląd: krępe, szarobrązowe ciało, pomarańczowe tylne skrzydła widoczne w locie, biało-czarne łaty po bokach odwłoka przypominające ogon ptaka.
- Lot: skrzydła poruszają się tak szybko, że słychać buczenie; owad zawisa przed kwiatem jak koliber.
- Ssawka: bardzo długa – pozwala pić nektar z kwiatów o głębokich kielichach bez lądowania.
Opis gatunku, jego wędrówek i roślin żywicielskich znajdziesz w haśle Fruczak gołąbek.
Skąd się bierze w Polsce
Fruczak gołąbek jest motylem wędrownym. Co roku wiosną przylatuje z południa Europy, a latem w Polsce rozwija się kolejne pokolenie. Gąsienice żerują na przytuli. W ciepłe lata fruczaków jest wyraźnie więcej – to jeden z gatunków, których liczebność rośnie wraz z ocieplaniem się klimatu.

Gdzie i kiedy go zobaczyć
Najłatwiej od czerwca do września, w słoneczne dni, przy kwiatach o dużej ilości nektaru: lawendzie, floksach, petuniach, budlei, wiciokrzewie i dzikich goździkach. Lata także w upale, gdy inne motyle chowają się w cieniu. Na łąkach w dolinach Beskidu Niskiego odwiedza kwitnące dzwonki, firletki i koniczynę.
Inne motyle, które warto znać w Beskidzie Niskim
- Niedźwiedziówka kaja – nocna ćma o brązowo-białych przednich i jaskrawopomarańczowych tylnych skrzydłach z niebieskimi plamami. Kolory ostrzegają drapieżniki, że jest niesmaczna. Jej włochate gąsienice to popularne „niedźwiadki”.
- Paź królowej – duży żółto-czarny motyl z „ogonkami” na tylnych skrzydłach; lubi nasłonecznione wzgórza i łąki.
- Mieniak tęczowiec – samce mienią się fioletem; przesiaduje na leśnych drogach, na kałużach i… odchodach zwierząt.
- Rusałka pawik i rusałka admirał – częste w ogrodach i przy kwitnących ostach.
- Szlaczkoń – żółte lub pomarańczowe motyle łąk, licznie widoczne późnym latem.
Jak pomóc motylom
Łąki Beskidu Niskiego są dla owadów bezcenne właśnie dlatego, że wiele z nich koszone jest późno i rzadko. W ogrodzie przy domu lub pensjonacie możesz:
- zostawić niekoszony pas łąki do późnego lata,
- sadzić rośliny miododajne kwitnące od wiosny do jesieni,
- nie stosować oprysków owadobójczych,
- zostawić kępę pokrzyw – to pokarm gąsienic rusałek.
Więcej o kwitnących łąkach przeczytasz w tekście Łąki Beskidu Niskiego: od głogu po sianokosy, a o innych zwierzętach – w dziale Przyroda i pory roku.
Jak fotografować motyle
- Najlepsze są poranki – owady są wtedy chłodne i mniej ruchliwe.
- Podchodź powoli, nisko, bez rzucania cienia na motyla.
- Używaj teleobiektywu lub trybu makro z większej odległości.
- Fruczaka gołąbka fotografuj przy krótkim czasie naświetlania (1/2000 s i krócej), by „zamrozić” skrzydła, albo dłuższym, by pokazać ich ruch.
- Nie łap motyli siatką i nie dotykaj skrzydeł – łuski łatwo się ścierają.
Motyle a łąki – dlaczego jest ich coraz mniej
Wiele gatunków motyli dziennych jest ściśle związanych z określonymi roślinami żywicielskimi i z tradycyjnie użytkowanymi łąkami. Zarówno zarastanie łąk po zaprzestaniu koszenia, jak i zbyt częste koszenie i nawożenie zmniejszają liczbę gatunków. Beskid Niski wciąż ma wiele łąk koszonych późno i rzadko, dlatego latem można tu zobaczyć motyle, które w innych regionach stały się rzadkością. Na niektórych łąkach prowadzi się celowe koszenie ochronne, by zatrzymać ich zarastanie – jeśli zobaczysz tablicę z informacją o takim projekcie, wiesz, że to miejsce warto odwiedzić w czerwcu i lipcu.
Więcej o kwitnieniu łąk i ich ochronie przeczytasz w tekście o łąkach Beskidu Niskiego.
Zobacz także nasze teksty o łąkach Beskidu Niskiego oraz o gniewoszu plamistym.
Najczęstsze pytania
Czy w Polsce żyją kolibry?
Nie. Kolibry występują tylko w obu Amerykach. „Koliber” widziany w Polsce to niemal zawsze fruczak gołąbek.
Czy fruczak gołąbek jest pod ochroną?
Nie jest gatunkiem chronionym, ale – jak wszystkie zapylacze – zasługuje na ochronę siedlisk.
Czy niedźwiedziówka kaja jest trująca?
Dla ptaków jest niesmaczna, a włoski gąsienic mogą podrażniać skórę. Nie warto ich brać do ręki.
Zdjęcie główne: Fruczak gołąbek przy kwiatach lawendy. Fot. Thorsten Denhard, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.
Przydał się ten tekst przed wyjazdem?
Ten tekst nie ma jeszcze ocen.
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).



