Łąki Beskidu Niskiego: od kwitnącego głogu po sianokosy. Kalendarz kwitnienia

4 min czytania
Łąki Beskidu Niskiego: od kwitnącego głogu po sianokosy. Kalendarz kwitnienia

Beskid Niski to nie tylko lasy. Między grzbietami rozciągają się łąki – pozostałość po dawnych wsiach, gdzie przez stulecia koszono siano i wypasano bydło. Od maja do lipca zamieniają się w kolorowe kobierce, a ich zapach i brzęczenie owadów to dla wielu turystów najmocniejsze wspomnienie z gór.

Maj – głóg, jaskry i pierwsze storczyki

W maju w dolinach zakwitają głogi – krzewy i niewielkie drzewa obsypane białymi kwiatami, rosnące na miedzach, skrajach łąk i przy dawnych drogach. To dobry znak, że lato jest blisko. Na łąkach kwitną wtedy:

  • jaskry – żółte plamy na wilgotnych łąkach,
  • mniszek i rzeżucha łąkowa,
  • bniec czerwony – różowe kwiaty na skrajach lasów i w zaroślach,
  • pierwsze storczyki, m.in. kukułki – pod ścisłą lub częściową ochroną.

Więcej o głogu i jego zastosowaniu przeczytasz w haśle Głóg jednoszyjkowy.

Czerwiec – najbogatsze łąki

Czerwiec to szczyt kwitnienia. Pojawiają się złocienie (margerytki), dzwonki, koniczyny, firletka poszarpana, świetliki, bodziszki, a na suchszych stokach – macierzanka i dziewięćsił. Na łąkach roi się od motyli, trzmieli i pasikoników; więcej o owadach piszemy w tekście o fruczaku gołąbku i motylach Beskidu.

Kukułka szerokolistna na wilgotnej łące
Kukułka szerokolistna na wilgotnej łące. Fot. Agnieszka Kwiecień, Nova, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Lipiec – sianokosy

W lipcu łąki się kosi. Na stokach wciąż widać ręczne grabienie, kopki siana i suszenie na drewnianych ostrewkach, choć coraz częściej pracują maszyny i owija się bele w folię. Późne koszenie pozwala roślinom wydać nasiona, a ptakom gniazdującym na ziemi wyprowadzić lęgi – dlatego programy rolnośrodowiskowe premiują koszenie po określonym terminie.

Łąka a pastwisko – czym się różnią

Łąka to użytek zielony koszony na siano, pastwisko – wypasane przez zwierzęta. Różnią się składem roślin: na pastwiskach dominują gatunki odporne na zgryzanie i deptanie, a zwierzęta omijają rośliny kłujące lub gorzkie. Łąki koszone raz lub dwa razy w roku są zwykle bogatsze w gatunki.

Zarastanie łąk – problem gór

Po wysiedleniach w latach 40. XX wieku wiele łąk przestało być użytkowanych. Bez koszenia i wypasu zarastają tarniną, głogiem, a potem lasem. To naturalny proces, ale oznacza utratę cennych siedlisk – stąd projekty przywracania wypasu i koszenia, w których uczestniczą parki krajobrazowe i rolnicy.

Jak zachować się na łące

  • Nie wchodź w wysoką trawę przed sianokosami – to czyjeś plony.
  • Nie zrywaj storczyków i innych chronionych roślin.
  • Obserwuj kleszcze – po spacerze obejrzyj skórę.
  • Psa trzymaj na smyczy – na łąkach gniazdują ptaki i żerują sarny z młodymi.

Więcej o zmianach w krajobrazie przez cały rok znajdziesz w tekście o wiosennych przylotach ptaków i w dziale Przyroda i pory roku.

Storczyki Beskidu Niskiego

Na wilgotnych łąkach i skrajach lasów Beskidu Niskiego rośnie kilka gatunków storczyków. Najłatwiej spotkać kukułki, m.in. kukułkę szerokolistną o purpurowych kwiatach i liściach często pokrytych ciemnymi plamami, oraz kukułkę Fuchsa o jaśniejszych, różowawych kwiatach. Kwitną zwykle od maja do lipca. Wszystkie storczyki w Polsce są chronione – nie wolno ich zrywać ani wykopywać, a przy fotografowaniu nie należy deptać roślin wokół.

Zioła i rośliny użytkowe z łąk

Dawni mieszkańcy Beskidu wykorzystywali rośliny łąkowe w kuchni i domowej apteczce: krwawnik, dziurawiec, macierzankę, rumianek czy pokrzywę. Dziś zbieranie ziół na własny użytek z gatunków niechronionych jest dozwolone, ale z umiarem i poza obszarami chronionymi. Nie zbieraj roślin przy drogach i na łąkach nawożonych, a w razie wątpliwości co do gatunku – zostaw roślinę na miejscu. Zioła najlepiej zbierać w suchy, słoneczny dzień, przed południem, i suszyć w przewiewnym, zacienionym miejscu.

Łąki są też domem dla wielu zwierząt: przepiórek, derkaczy, zajęcy i saren z młodymi. Podczas spaceru trzymaj się ścieżek i miedz, a psa prowadź na smyczy.

Zobacz także nasze teksty o motylach na łąkach oraz o wiosennych przylotach ptaków.

Najczęstsze pytania

Kiedy kwitnie głóg?

Zwykle w maju, w zależności od wysokości i pogody – w wyżej położonych dolinach nawet na początku czerwca.

Kiedy łąki w górach są najpiękniejsze?

Od końca maja do końca czerwca, przed sianokosami.

Czy można zbierać kwiaty na łące?

Pospolitych roślin w niewielkiej ilości – tak, na nieswoim gruncie za zgodą właściciela. Gatunków chronionych, m.in. storczyków, zrywać nie wolno.

Zdjęcie główne: Kwitnący głóg jednoszyjkowy. Fot. Vvlasenko, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Przydał się ten tekst przed wyjazdem?

Ten tekst nie ma jeszcze ocen.

Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).

Redakcja Gutkowej Koliby