Grzyby w Beskidzie Niskim – gatunki, sezon, zasady zbierania i przepis na jajecznicę z borowikami

4 min czytania
Grzyby w Beskidzie Niskim – gatunki, sezon, zasady zbierania i przepis na jajecznicę z borowikami

Wilgotne bukowe i jodłowe lasy Beskidu Niskiego to raj dla grzybiarzy. W dobre lata z jednego spaceru można wrócić z koszem borowików, a na łąkach i przydrożach rosną kanie i pieczarki. Zanim jednak wybierzesz się na grzyby, poznaj zasady – i swoje ograniczenia.

Kiedy jest sezon

Pierwsze borowiki i koźlarze pojawiają się w ciepłe, wilgotne lata już w lipcu. Szczyt sezonu przypada zwykle na koniec sierpnia, wrzesień i październik. O wysypie decydują opady: kilka dni po porządnym deszczu i przy ciepłych nocach w lesie robi się „grzybowo”. Jesienią, przy pierwszych przymrozkach, zbiera się opieńki.

Cechy najgroźniejszego grzyba trującego opisuje hasło Muchomor zielonawy – przeczytaj je przed grzybobraniem.

Najpopularniejsze gatunki w górskich lasach

  • Borowik szlachetny – w lasach bukowych i świerkowych, gruby trzon z białą siateczką.
  • Podgrzybek brunatny – w lasach iglastych i mieszanych; pory sinieją po naciśnięciu.
  • Koźlarze – pod brzozami i grabami.
  • Pieprznik jadalny (kurka) – żółte, lejkowate owocniki w mchu.
  • Mleczaj rydz – pod młodymi świerkami, wydziela pomarańczowe mleczko.
  • Opieńka miodowa – kępy na pniach i korzeniach jesienią; wymaga obróbki termicznej.
  • Czubajka kania – na skrajach lasów i łąk; uwaga na mylenie z muchomorami!
Pieprznik jadalny (kurka) w mchu
Pieprznik jadalny (kurka) w mchu. Fot. Andreas Kunze, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Grzyby trujące – najważniejsza zasada

Zbieraj tylko te grzyby, które znasz na sto procent. Najgroźniejszy jest muchomor zielonawy (sromotnikowy) – śmiertelnie trujący, mylony z gąskami, kanią lub gołąbkami. Ma białe blaszki, pierścień na trzonie i bulwę w pochwie u nasady. Dlatego grzyby blaszkowe zbieraj w całości (z nasadą trzonu), a w razie wątpliwości oddaj je do oceny w punkcie grzyboznawczym stacji sanitarno-epidemiologicznej.

Objawy zatrucia muchomorem zielonawym mogą pojawić się dopiero po kilku–kilkunastu godzinach. Jeśli po zjedzeniu grzybów pojawią się wymioty, biegunka lub bóle brzucha – natychmiast jedź do szpitala i zabierz resztki potrawy.

Gdzie wolno zbierać grzyby

  • Lasy państwowe – zbieranie na własne potrzeby jest dozwolone, z wyjątkiem miejsc objętych zakazem wstępu (m.in. młode uprawy leśne, powierzchnie doświadczalne, ostoje zwierząt, tereny zrywki).
  • Parki narodowe i rezerwaty – zbieranie jest zakazane lub ograniczone do wyznaczonych miejsc; sprawdź regulamin danego parku.
  • Lasy prywatne – za zgodą właściciela.

Grzyby wykręcaj lub odcinaj nożem, nie niszcz grzybni i nie rozkopuj ściółki. Nie kop „niejadalnych” grzybów – wszystkie są ważne dla lasu. Zbieraj do koszyka, nie do foliowej torby.

Jajecznica z borowikami – przepis

Klasyk w górskich gospodarstwach. Na 2 osoby: 2–3 młode, jędrne borowiki, 5 jajek, łyżka masła, mała cebula lub szczypiorek, sól i pieprz.

  1. Oczyść borowiki pędzelkiem i wilgotnym papierem, pokrój w plastry.
  2. Na maśle zeszklij posiekaną cebulę, dodaj grzyby i smaż 6–8 minut, aż odparuje woda i lekko się zrumienią. Posól.
  3. Wbij jajka, mieszaj delikatnie na małym ogniu, zdejmij, gdy są jeszcze lekko kremowe.
  4. Posyp szczypiorkiem i pieprzem, podawaj z chlebem na zakwasie.

Szukasz miejsca, gdzie jesienią można połączyć grzybobranie z noclegiem? Przeczytaj, jak wybrać gospodarstwo agroturystyczne w Beskidzie Niskim. Więcej tekstów o przyrodzie znajdziesz w dziale Przyroda i pory roku.

Jak przechowywać i przygotować grzyby

  • Grzyby przerabiaj w dniu zbioru – szybko się psują, zwłaszcza w ciepłe dni.
  • Nie mocz ich długo w wodzie; czyść pędzelkiem i wilgotnym papierem, a mocno zabrudzone krótko opłucz.
  • Do suszenia nadają się przede wszystkim borowiki, podgrzybki i koźlarze – kroić w plastry i suszyć w przewiewnym, ciepłym miejscu lub w suszarce.
  • Opieńki i niektóre inne gatunki wymagają obgotowania przed dalszą obróbką.
  • Nie podawaj potraw z dzikich grzybów małym dzieciom.

Grzybobranie a ochrona przyrody

Część grzybów jest objęta ochroną gatunkową – nie wolno ich zbierać, nawet jeśli są jadalne. Dotyczy to m.in. niektórych gatunków rosnących na martwym drewnie i grzybów rzadkich w Polsce. Jeśli nie znasz gatunku, zostaw go w lesie. Pamiętaj również o zasadach poruszania się po lesie w sezonie polowań – jesienią w lasach odbywają się polowania zbiorowe, a nadleśnictwa informują o nich na tablicach i stronach internetowych. Zakładaj jaskrawe elementy ubioru i nie zapuszczaj się w miejsca oznakowane jako teren polowania.

Zobacz także nasze teksty o noclegach w Beskidzie Niskim oraz o łąkach i ziołach.

Najczęstsze pytania

Kiedy są grzyby w Beskidzie Niskim?

Najczęściej od końca sierpnia do października, a w wilgotne lata już od lipca.

Czy w Magurskim Parku Narodowym można zbierać grzyby?

Zasady określa park – zbieranie jest tam co do zasady zakazane lub ograniczone. Sprawdź aktualne zasady udostępniania na stronie parku.

Gdzie sprawdzić, czy grzyb jest jadalny?

W punktach grzyboznawczych stacji sanitarno-epidemiologicznych. Aplikacje do rozpoznawania grzybów nie są wiarygodne.

Zdjęcie główne: Borowik szlachetny w lesie. Fot. Bernie, Wikimedia Commons, Public domain.

Przydał się ten tekst przed wyjazdem?

Ten tekst nie ma jeszcze ocen.

Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).

Redakcja Gutkowej Koliby